Raksha Bandhan: indyjskie święto rodzeństwa i bransoletka rakhi
Raksha Bandhan (w pisowni spotyka się też "Raksha Bandan" lub "Rakhi") to indyjskie święto rodzeństwa. Siostra wiąże bratu na nadgarstku ozdobną nitkę lub bransoletkę zwaną rakhi, a brat obiecuje ją wspierać i daje jej prezent. Święto przypada w dniu pełni księżyca w miesiącu śrawan według kalendarza hinduskiego, zwykle w sierpniu.
Co znaczy Raksha Bandhan
Nazwa pochodzi z hindi i sanskrytu. "Raksha" znaczy ochrona, a "bandhan" więź lub wiązanie. Rakhi jest więc znakiem więzi między rodzeństwem i obietnicy, że brat będzie przy siostrze w trudnych chwilach.
Najszerzej obchodzi się Raksha Bandhan w północnych i zachodnich Indiach, a także w Nepalu, gdzie ten sam dzień pełni nosi nazwę Janai Purnima. Dziś to święto ma wiele odmian. Rakhi wiążą sobie kuzyni, siostry wiążą je sobie nawzajem, a zdarza się, że dziewczyna wiąże rakhi bliskiemu przyjacielowi, którego traktuje jak brata.
Jak wygląda ten dzień
Rano rodzina się spotyka, często przy wspólnym posiłku. Sam obrzęd jest krótki i zwykle wygląda tak:
- Siostra przygotowuje tacę (thali): rakhi, kumkum lub proszek do tilaku, kilka ziaren ryżu, słodycze i małą lampkę diya.
- Rysuje bratu na czole znak tilak i przykleja do niego kilka ziaren ryżu.
- Zatacza przed nim lampką krąg, czyli wykonuje aarti.
- Wiąże rakhi na prawym nadgarstku brata.
- Częstuje go słodyczą, a brat daje siostrze prezent lub pieniądze i składa obietnicę wsparcia.
W części rodzin siostra pości do chwili obrzędu. Po nim wszyscy siadają do świątecznego posiłku.
Czym jest rakhi
Rakhi to nitka lub bransoletka wiązana na nadgarstku. Najprostsza to czerwono-żółta nić, tzw. mauli. Sklepowe rakhi mają ozdobną część środkową z koralików, cekinów, kamyków lub figurki, przyczepioną do kolorowego sznurka. Dla dzieci robi się rakhi z postaciami z bajek, a dla bratowej (bhabhi) zwisające rakhi zakładane na bransoletkę, zwane lumba.
Rakhi nosi się zwykle przez kilka dni po święcie albo do momentu, aż sama się zsunie.
Raksha Bandhan w Polsce
Wiele osób z Indii i Nepalu mieszka w Polsce daleko od rodzeństwa. Siostry wysyłają wtedy rakhi pocztą, a obrzęd odbywa się przez wideorozmowę. Przesyłka za granicę idzie długo, więc rakhi warto nadać z dużym wyprzedzeniem. Polscy znajomi czy partnerzy również bywają zapraszani na ten dzień. Jeśli dostaniesz rakhi, przyjmij je z uśmiechem i podziękuj, a jako drobny prezent wystarczą słodycze.
Do Raksha Bandhan pasują indyjskie słodycze, takie jak kaju katli, laddu czy gulab jamun. Opisujemy je w tekście o słodyczach indyjskich. Jesienią przychodzi czas na Diwali; zobacz, jak świętować Diwali w Polsce.
Gdzie kupić bransoletkę rakhi
Little India sprzedaje bransoletki rakhi w kilku wzorach, na przykład rakhi wzór 10 albo rakhi wzór 1. Do tacy przydadzą się też kumkum i gliniane lampki diya. Sklepy stacjonarne działają w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu i Gdańsku (adresy), a sklep internetowy wysyła zamówienia w całej Polsce. Dostępność wzorów sprawdź na stronie produktu.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy jest Raksha Bandhan?
W dniu pełni księżyca w hinduskim miesiącu śrawan, czyli zwykle w sierpniu. Dokładna data zmienia się co roku, dlatego warto sprawdzić ją w kalendarzu hinduskim.
Na którą rękę wiąże się rakhi?
Zwykle na prawy nadgarstek. Siostra wiąże ją tak, żeby nie zsunęła się w ciągu dnia.
Czy rakhi może założyć ktoś, kto nie jest bratem?
Tak. Dziś rakhi wiąże się też kuzynom, bliskim przyjaciołom, a siostry wiążą je sobie nawzajem.
Raksha bandan czy raksha bandhan: jak się to pisze?
Poprawna transkrypcja to "Raksha Bandhan". "Raksha bandan" i "rakhii" to częste warianty w wyszukiwarce i oznaczają to samo święto.