Plantan (plantain, plátano): czym różni się od banana i jak go przyrządzić

Plantan, po angielsku plantain, po hiszpańsku plátano (zielony to plátano verde), to banan warzywny: większy, grubszy i bardziej skrobiowy niż banan deserowy. Prawie zawsze je się go po obróbce cieplnej, czyli smażony, gotowany albo pieczony. Zielony plantan smakuje jak ziemniak, a dojrzały, żółty lub czarny, jest słodki i karmelizuje się na patelni.

Plantan a banan: różnice

Plantany i banany deserowe to krewniacy z tego samego rodzaju roślin, ale w kuchni zachowują się zupełnie inaczej:

Plantan to w Afryce Zachodniej, Ameryce Łacińskiej i na Karaibach warzywo do obiadu, a nie owoc na deser. Spełnia tam podobną rolę jak u nas ziemniaki.

Stopnie dojrzałości plantana

Plantan zmienia się mocno w miarę dojrzewania, a do każdego etapu pasują inne dania:

• Zielony (plátano verde). Twardy, mało słodki, bardzo skrobiowy. Nadaje się do tostones, chipsów, zup i do gotowania jak ziemniaki.
• Żółty z czarnymi plamkami. Słodszy i bardziej miękki. Na tym etapie plantan dobrze smaży się w plastrach.
• Prawie czarny. Bardzo słodki i miękki, ale wciąż trzyma kształt. Nadaje się do smażenia, pieczenia i deserów.

Zielony plantan dojrzeje w temperaturze pokojowej w ciągu kilku dni do tygodnia. Nie wkładaj go do lodówki, jeśli chcesz, żeby dojrzał.

Jak obrać plantana

Skórki plantana nie da się zdjąć jak z banana, szczególnie gdy jest zielony.

1. Odetnij oba końce.
2. Przekrój plantana na 2–3 kawałki.
3. Natnij skórkę wzdłuż kantów, płytko, żeby nie przeciąć miąższu.
4. Podważ skórkę kciukiem lub czubkiem noża i zdejmij ją pasami.

Zielony plantan może lekko brudzić dłonie. Pomaga natłuszczenie rąk olejem. Dojrzały plantan obiera się dużo łatwiej.

Jak przyrządzić plantana: tostones, dodo, kelewele

Tostones (patacones). Danie z Karaibów i Ameryki Łacińskiej z zielonego plantana:

1. Obierz zielonego plantana i pokrój go w plastry grubości około 2–3 cm.
2. Smaż w oleju na średnim ogniu kilka minut, aż lekko zmiękną, ale nie zbrązowieją.
3. Wyjmij i rozgnieć każdy plaster płaskim dnem szklanki na placek.
4. Smaż ponownie na mocniejszym ogniu, aż będą złote i chrupkie.
5. Posól od razu po wyjęciu z oleju. Podawaj z sosem czosnkowym.

Maduros i dodo. Dojrzałego, żółto-czarnego plantana kroi się w plastry albo ukośnie i smaży na złoto. W Ameryce Łacińskiej to maduros, w Nigerii dodo, podawane z ryżem jollof, fasolą albo jajkami.

Kelewele. Ghańska przekąska z dojrzałego plantana. Kostki plantana miesza się z imbirem, chili, czosnkiem i solą, a potem smaży na chrupko.

Gotowany plantan. Zielonego lub żółtego plantana gotuje się w osolonej wodzie i podaje do gulaszy i zup. W Afryce Zachodniej z ugotowanego plantana, często razem z maniokiem, ubija się fufu.

Chipsy. Bardzo cienkie plastry zielonego plantana smaży się na głębokim oleju. Gotowe chipsy z plantana kupisz też w paczkach.

Czym zastąpić plantana

Zielonego plantana w daniach wytrawnych można zastąpić ziemniakiem albo maniokiem, choć smak będzie inny. Dojrzałego plantana do smażenia nie zastąpi zwykły banan, bo rozpadnie się na patelni. Jeśli nie masz innego wyjścia, wybierz jak najtwardsze, niedojrzałe banany.

Gdzie kupić plantany

Świeżych plantanów szukaj w sklepie Little India w dziale warzywa i owoce. Są też gotowe chipsy z plantanów, chipsy Maduritos z dojrzałych plantanów i mieszanka do fufu z plantanów. Little India ma sklepy w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu i Gdańsku i wysyła zamówienia online.

Jak zrobić fufu, opisujemy w tekście o fufu i egusi. O drugim skrobiowym warzywie z tropików piszemy w tekście o maniocu (cassava).